Свята апошняга званка

Свята апошняга званка

Паўлінка. Добры дзень!

Несцерка. Дзень добры ўсім тым, хто прыйшоў сёння на свята развітання са школай. Наперадзе вас чакае вельмі прыемны час – пара летніх канікулаў, самых цёплых і самых доўгіх.

Паўлінка. Пачакай, Несцерка, не для ўсіх сёння канікулы. Вучняў 9,11 класаў чакае напружаная пара здачы экзаменаў, а для нашых выпускнікоў прагучыць апошні званок.

Несцерка. А дзе ж выпускнікі?

Паўлінка. Хвалююцца вельмі, таму і затрымліваюцца. Давайце папросім вучняў падрыхтоўчага класа запрасіць выпускнікоў на свята.

(Гучыць мелодыя песні “Школьны вальс” і вучні падрыхтоўчага класа выводзяць выпускнікоў на лінейку.)

Паўлінка. Сёння ў нашай хаце свята.

Несцерка. Не ў хаце, Паўлінка, у школе.

Паўлінка. Сапраўды, у нашай школе. Але для многіх вучняў школа стала родным домам, другой хатай. Адзінаццаць год таму гэта школа сардэчна прымала ў першы клас сённяшніх выпускнікоў, але сёння мы прыйшлі правесці іх на вялікую дарогу жыцця. Закончылася іх школьная лесвічка класаў. І сёння, дарагі Несцерка, давай запросім усіх на свята развітання з дзяцінствам.

Несцерка. Так, так, Паўлінка.

Так хацелася б спазніцца

На званок – даўно не першы.

Выпускнік і выпускніца!

Вам сягоння – песні, вершы!

Паўлінка. На свята прыйшлі вучні школы, настаўнікі, бацькі, госці.

Дазвольце прадставіць нашых гасцей:

1.      ……….

2.      ………

3.      ………

Несцерка.

Кожны тут вітаць вас рады

У святочны дзень вясёлы,

Слова з цёплаю парадай

Скажа першы дырэктар школы!

Слова дырэктару.

Дарагія выпускнікі!

Здаецца толькі ўчора вы першакласнікамі спяшаліся ў школу, не думаючы, нават, пра тыя 11 гадоў, якія ўтульна ўладкуюцца на знаёмай сцяжынцы, каб растаяць потым у часе, ператварыцца ва ўспаміны, так хвалюючыя сэрца, а асабліва ў гэты дзень – Дзень апошняга званка.

Апошні званок – як мяжа паміж сном і рэальнасцю; паміж бесклапотнасцю і адказнасцю, паміж дзяцінствам і даросласцю. Усе мы зрабілі гэты крок: нехта са шчаслівым болем развітання, нехта з прадчуваннем новых сустрэч, нехта яшчэ з неасэнсованым пачуццём свабоды.

У святочны дзень трэба ўсміхацца, а на вачах слёзы, думаць пра будучыню, а ў памяці паўстаюць успаміны з мінулага, трэба казаць развітальныя словы, словы ўдзячнасці, а ў горле камяк. Ці думалі вы калі-небудзь, што родная сцяжынка павядзе да школы ўжо зусім іншых дзяцей, якія сядуць за вашыя парты, каб аднойчы таксама ўступіць месца новым вучням. Але ў іх усё наперадзе.

Школа была тым самым караблём, што выратуе цябе ў навальніцу, не дазволіць захлынуцца ў бурных хвалях жыцця.

Вы крыху самі навучыліся плаваць за гэтыя гады, але ўсё роўна бясконцая прастора акіяна палохае. Ці зможа кожны з вас знайсці каштоўную жамчужыну? Ці не апынецца хто на беразе, удалечыні ад сапраўднага жыцця? Столькі пытанняў, і ніводнага адказу.

Хутка празвініць апошні школьны званок, які на працягу 11 год быў вашым памочнікам і сябрам, хоць час ад часу любіў пажартаваць, затрымліваючы на занятках на пару хвілін, што здавалася вечнасцю.

Але я думаю, што вы даруеце званку ўсё ў святочны дзень, даруеце – толькі няхай ён звініць як мага даўжэй…

Хутка новыя выпускнікі будуць чакаць свайго вясёлага і адначасова сумнага смеху, мілы званочак!

Але не трэба надта хвалявацца, бо так павінна быць, гэта – непазбежная рэчаіснасць.

Самае незабыўнае свята.

Толькі чаму свята? Магчыма таму, што адбываецца яно не раз у год, ці нават у дзесяцігоддзе, а раз у жыцці. І адразу ж становішся на прыступку на лесвіцы ведаў. Вы выпускнікі 50 выпуску, першага выпуску трэцяга тысячагоддзя. Гэта Вам будаваць новую Беларусь, вольную, незалежную, квітнеючую.

Плёну Вам і поспехаў! У добры шлях!

(Дырэктар школы зачытвае загад аб допуску да экзаменаў, уручае граматы, віншуе).

Несцерка. Віншуем нашых выпускнікоў з допускам да экзаменаў, з такімі цудоўнымі ўзнагародамі і я не супраць іх атрымаць, бо па спевах і танцах заўсёды меў “пяць”.

Паўлінка. Які ты спявак і танцор, мы добра ведаем, а пакуль што песню на свята вырашылі падараваць выпускнікам вучні 9-га класа.

Паўлінка. Сёння ад прыстані “Дзяцінства” у далёкае плаванне па бурным моры жыцця адплывае карабель пад назвай “Юнацтва”. 8 вучняў ідуць у шлях, цяжкі і доўгі. Многаму прыйдзецца вучыцца зноў і зноў, але памятайце заўсёды, што дзесці на Зямлі ёсць ціхая прыстань – в.Бердаўка, дзе вам будуць заўсёды рады, дзе вы знойдзеце падтрымку і добрую параду.

Несцерка. Пачакай, Паўлінка, неяк сумна ты кажаш. У дарогу, дык у дарогу. Я заўсёды ў дарозе з людзьмі. А вось па-нашаму звычаю перад дарогай трэба прысесці і ўспомніць усё добрае, што было. Давай і мы вернемся на некалькі год назад.

Паўлінка. А як усё пачыналася, мы ўбачым з кампазіцыі “Дыялог”.

Першакласніца: Что происходит на свете?

Выпускнік: А просто сентябрь.

Першакласніца: Просто сентябрь? Вы уверены?

Выпускнік: Да я уверен. Я уже слышал, как скрипнули школьные двери. И прозвенит скоро первый твой школьный званок.

Першакласніца: Что же за этим всем будет?

Выпускнік: А будет урок.

Першакласніца: Будет урок? Что один всего?

Выпускнік: Нет, очень много. Ждёт тебя школьная, долгая очень дорога. Но не волнуйся, она ведь закончится в срок.

Першакласніца: Чем же всё это закончится?

Выпускнік: Будет звонок.

Першакласніца: Снова звонок.

Выпускнін: Ну, конечно, но только прощальный. Годы промчатся, и звон разнесётся хрустальный. И у тебя будет в жизни последний звонок.

Паўлінка. Вось так пачынаўся верасень 1990 года. А размова такая адбылася паміж вучнем 10 класа … і першакласніцай … , бо менавіта яны давалі першы званок, які паклікаў на ўрок нашых сёняшніх выпускнікоў.

Несцерка. Здаецца, гэта было ўчора. 1 верасня 1990 года нясмела, няўпэўнена прыйшлі ў першы клас нашы сённяшнія выпускнікі. І здавалася тады, што ўсё наперадзе: і ўрокі, і званкі. Усё было ўпершыню. А побач былі першыя настаўнікі: …………… , такія ласкавыя, пяшчотныя і разумныя.

Паўлінка. А сёння, напэўна, ім цяжка ўжо і пазнаць тых першакласнікаў. Слова маюць першыя настаўніцы.

(Пасля іх выступлення вучань чытае верш)

Помню першы званок

у вераснёўскую раніцу,

помню першы ўрок,

добры позірк настаўніцы.

Помню нашы каракулі –

Самы цяжкі пачын,

Помню нават мы плакалі

Без усякіх прычын.

А крылатыя мары

Нас куды не вялі!

Мы з героямі Маўра,

Як з братамі жылі.

Хай імчацца гады,

Колькі іх не міне.

Наша школа заўжды

Будзе ў сэрцы ў мяне.

(Гучыць песня выпускнікоў для першай настаўніцы).

Несцерка. Чэснае слова, я і праслязіўся, так выступленне за сэрца кранула.

Паўлінка. Ты не адзін на хвіліну забыўся, бачыш, і я слязінку змахнула.

Несцерка. Хутка ішлі гады. Скончылася вучоба ў пачатковых класах. А што наперадзе? Новыя адкрыцці, новыя знаёмствы.

Паўлінка.

Удачы і няўдачы,

Параграфы, задачы,

Сярэднія вякі,

Аноды і катоды,

Суровыя паходы,

І бітвы, і спражэнні.

А ўсе гэтыя гады з 5-11 кл. побач была класны кіраўнік нашых выпускнікоў …

Несцерка. Ведаем, дзень і журботны, і шчасны, слова дадзім мы настаўніцы класнай.

(Пасля выступлення класнага кіраўніка выпускніца чытае верш):

Кожнаму вучню кавалачак сэрца,

маленькую частку яна аддае.

А колькі было іх!.. таму, мне здаецца,

Што быццам бязмежнае сэрца яе.

І трэба тут быць не пасрэдным акцёрам,

Такім, у якога натхнення няма,

А творчай асобай, крыху фантазёрам,

Каб тое, што робіць, не знікла дарма.

Настаўнік – не праца, а талент, прызнанне.

Далёка не кожны ім здолее быць.

Нялёгкая справа – дзяцей выхаванне.

Душу трэба ўкласці, каб нас навучыць.

(Затым гучыць песня).

Паўлінка.

Якія сёння дзеці вырастаюць!

Народжаныя ў шчасці, дабрыні,

Яны растуць, як на дражджах, зірні,

Падлеткамі аблокаў дасягаюць.

Несцерка. Ідзе пры мне гэтакі атлет – Дзяніс, Сяргей і Слава.

Спартыўнае адзенне і пастава.

Насустрач Віка, Уля, Оля, Таня, Таня –

Дзяўчаты заглядзенне.

І ножкі – хоць сёння ў балет.

Паўлінка. Ад нараджэння да гэтай пары разам з вамі ў радасці і ў няўдачах былі вашы таты і мамы, самыя дарагія вашаму сэрцу людзі.

Несцерка.

Калі жывуць яшчэ бацькі,

Заўсёды знойдзеш ты прытулак.

Яны твой тыл і паратунак,

Калі жывуць яшчэ бацькі.

Для іх заўсёды ты – дзіця,

Яны суцешаць і ўратуюць.

І на сувой твайго жыцця

Свайго жыцця не пашкадуюць.

І там, за далеччу гадоў,

Дзе ім не быць з табою разам,

Святая іхняя любоў

Асвеціць шлях твой цяжкім часам.

(Слова бацькам нашых выпускнікоў.)

Выпускніца.

Вочы маці!

У далёкія зімнія ночы

Вы над намі

Вясёлымі зоркамі ззялі,

Вы ў нясцерпнай дрымоце

Зліпаліся, вочы,

І ўсё ж усміхаліся нам,

Забаўлялі.

Рукі маці!

Вы ў працы не зналі прынукі,

Вы насілі штогод

Мазалі, як бабіны,

Вы аж нылі ўвечары,

Мілыя рукі

Спавіваючы нас

Перад сном галубіным.

Сэрца маці!

Наш боль быў тваім,

Не іначай,

Сорам наш

Ты насіла велізарным горам,

Кропля ж кожная

Радасці светлай, дзіцячай

Напаўняла цябе,

Разлівалася морам.

Песня “Рукі маці” ў выкананні выпускніцы.

Несцерка. Кожны з нас для выпускнога класа. Мае слова добрае сказаць.

Паўлінка. А самі выпускнікі. Давай і ім, Несцерка, дадзім слова.

Словы выпускнікоў.

1.      Здавалася б, такі чаканы дзень,

Але чамусьці незвычайна сумны.

Сышоў на травы ледзь улоўны цень

І ў зморшчынках на лобе – столькі думак.

2.      Успомняцца ў адно імгненне тут:

і першы клас, і першае каханне,

і двойка першая – для кожнага прысуд,

якому роўнага не знойдзеш пакарання.

3.      Надзіва, усе настаўнікі, бацькі

Убачацца ў мілейшым самым свеце.

Захочацца вярнуць усе званкі

На гэтай самай дарагой планеце.

4.    Мілыя, сардэчныя, строгія і мудрыя, цярплівыя нашы настаўнікі.

Сёння мы развітваемся са школай, але толькі не з вамі. Вашы веды, якімі вы так шчыра дзяліліся з намі, ваша падтрымка, якая яшчэ так будзе патрэбна нам на экзаменах, ваша разуменне нашых дзіцячых праблем, ваша цярпенне, ваша бескарысная праца, роўная подзвігу, ваша жыццё, якому ніколі няма спакою, стваралі нашы шчаслівейшыя школьныя гады і яшчэ доўга-доўга будуць трымаць нас на паверхні жыцця.

5. Настаўнік!

Кароткі твой засвоіў я ўрок,

У даўгу я прад табою неаплатным,

Што ты і мой

Адкрыў калісьці словам зрок,

Даў зразумець у час – на што я здатны.

6.      Аднаго мудраца спыталі: “Скажы, што такое шчасце?”. І ён адказаў: “Гэта калі я малады душой, калі са мной мая каханая, калі жывыя і здаровыя мае бацькі”.

Дарагія нашы таты і мамы!

Самыя блізкія і родныя нам людзі! Гэта ваш твар асвятляў нам жыццё ад нашай калыскі да сённяшняга дня. Дзякуй, што дапамагалі нам пераадолець нашу першую жыццёвую школьную дарогу, дзякуючы вам мы не звярнулі з яе  і дайшлі да канечнага пункта. Абяцаем радаваць вас ці ў крайнім выпадку не крыўдзіць.

Можна жыць прыстойна і багата

У любой, напэўна, старане,

Ды няма дабрэй бацькоўскай хаты,

За яе няма нідзе радней.

На сяброў сваіх не наракаюць,

Калі ёсць сябры не напаказ,

Ды нідзе на свеце не чакаюць

Так, як тут з дарог чакаюць нас.

(М.Пракаповіч “Вяртанне дадому”)

7. Дарагія рабяты, нашы малодшыя сябры! Сёння мы развітваемся са школай. Але тут застаецеся вы, вы будзеце працягваць нашы традыцыі. Няхай жыве ў нашай школе шчасце пазнання, атмасфера любові і творчасці. А мы абяцаем, што пранясём праз жыццё непаўторнасць урока, дух сяброўства, вернасць роднай школе.

Адзінаццаць год гучаць званкамі,

Незаўважныя, здавалася б, нікім

З той пары, як прывялі нас мамы.

А сягоння мы – выпускнікі.

Школа нас вяла дарогай ведаў,

Сталі мы дарослымі не ў раз,

І заўсёды з намі, ці то следам

Школьны наш настаўнік з класа ў клас.

Савет выпускнікоў 2001 года пастанаўляе: “За цяжкую працу і клопат пра дзяцей у знак удзячнасці ўручыць настаўнікам памятныя медалі і гэтыя кветкі”.

(Гучыць песня).

Несцерка.

Не церпіцца маленькім нашым дзеткам

Вітаць Дзяніса, Віку і Ульяну,

Сяргея, дзвюх Таццянаў

І Олю з Славікам таксама не забудуць.

Прывітанне першакласнікаў:

1.      У светлы шлях, у гэты час,

Выпраўляем 11 клас.

І даем на развітанне

Першакласны наш наказ.

2.      Вы былі маленькімі калісьці,

Гэткімі ж малымі, як і мы.

Пэўна, ад дзіцячае калыскі

З мамамі за ручку вы (прыйшлі?)

3.      А цяпер вялікія вы сталі,

Як жа вы, скажыце, падраслі?

Вы, відаць, на ўроках многа спалі?

А ўрокі слухалі калі?

4.      За акном вясна ў разгары

І канікулы ў нас.

Не ідзіце на спакусу,

Бо экзамены ў вас.

5.      Сёння вы закончылі вучобу,

Вам экзамены прыйшла здаваць пара!

Здайце на “выдатна” ці на “добра”!

Вам ад нас – ні пуха ні пяра!

6.      Хай вы нас не заўважалі

З двухмятровай вышыні

Пстрычкі часам нам давалі

І ляцелі мы ў кусты.

7.      толькі год вучыўся ў школе.

Я і ростам невялік.

Падрасту, таксама буду

Называцца выпускнік.

8.      Пры сёняшняй нагодзе

Запэўніць хочам вас:

І мы шчасліва дойдзем

У 11 клас.

9.      Клапаціліся аб школе,

Многа думалі пра нас.

А цяпер гаспадарамі

Будзем мы не горш за вас.

10.  Абяцаем чэсна, акуратна

Кожны дзень у школе роднай быць.

Як і вы, вучыцца на “выдатна”

І настаўнікаў не крыўдзіць, а любіць!

11.  Прыклад бралі з вас заўсёды,

Бо былі вы маяком.

Я ўпэўнен: ганарыцца буду

Тым, што з вамі быў знаём.

12.  У мяне для вас, сябры,

Слоў зусім нямнога.

Лепей веды, а не грошы

Браць сабой у дарогу.

13.  А яшчэ з сабой вазьміце

Дружбу моцную сваю.

Помні: сябар дапаможа

І ў вучобе, і ў баю.

14.  Ісці вам дальнімі шляхамі.

Ні перад чым не адступаць

І ўсё намечанае вамі

Хай будзе зроблена на “пяць”.

15.  Сёння мы вас выпраўляем

Са школьнага двара.

Цэлым класам вам жадаем

Ні пуху, ні пяра!

Несцерка. Ой, як хутка ідзе час. Пара і нам, Паўлінка, збірацца ў дарогу. Спадзяюся, што нас чакаюць у іншых школах.

Паўлінка. А званок?

Несцерка. Няхай звініць званок, няхай будзіць прыемныя школьныя ўспаміны, няхай гучыць музыка ў вашых сэрцах усё жыццё.

(Гучыць песня “Последний звонок”)

Паўлінка. Даць апошні званок прадстаўляецца вучню 11 класа ……………………. І вучаніцы падрыхтоўчага класа……………………….

Несцерка.

Вам болей не сядзець за партай вузенькай,

Настаўнікі не будуць побач дбайныя,

Званок апошні застанецца музыкай,

Як тыя словы з вамі развітальныя.

Паўлінка.

Званок адзвінеў, ваш апошні званок,

Што зваў на апошні школьны ўрок.

Бывай, наша родная школа, бывай!

Заве вас у новыя далі наш край.

Несцерка.

Туман разышоўся світальны,

Нябёсы глядзяцца ў раку.

Станцуем жа вальс развітальны

Дайце мне Вашу руку.

Станцуем жа тут, ля парога,

Пад музыку сонца, вясны.

Каб Вам хацелася з дарогі

Зноўку вярнуцца сюды.

Выпускнікі танцуюць вальс.

Вучні падрыхтоўчага класа бяруць за рукі выпускнікоў і вядуць у школу.


Фестиваль открытых уроков

  Свята апошняга званка

Чароўны куфэрак (Сцэнарый ранішніка)

Чароўны куфэрак (Сцэнарый ранішніка) 

Ехаў Пракоп з Пракопіхай

і з малымі пракапяняткамі.

Скача чапля па балоце,

А чачотаўка – у чароце,

А чубаты чорт

Топча, топча агарод.

Заўсёды беларусы вызначаліся здатнасцю жартаў, кемлівасцю. Скарбонкай народнай мудрасці і назіральнасці лічацца беларускія загадкі.

А што такое загадка?

Невялічкі твор, які не называе прадмет, а апісвае яго па прыкметах ці падабенству. Кемлівасці, дасціпнасці вучыліся дзеткі, калі адгадвалі загадкі. Паглядзім, ці кемлівыя вы, дзеці. Хто з вас самы здагадлівы?

У адным клубочку ды сем дзірак. (Галава).

Вечарам нараджаецца, ноч жыве, а раніцай памірае (раса).

Тры таварышы: адзін кажа – пабяжым, другі кажа – паляжым, трэці кажа – паківаемся. (вада, камень, трава).

Сядзіць урода пасярод агарода, хто да яе дакранецца, усякі спыніцца (крапіва).

У нашай нявесты рубашак больш як дзвесці, а вецер павее – цела відно (курыца).

Ляжыць бочачка – ні дна, ні вочачка (яйка).

Два браты ўцякаюць, а два даганяюць, але ж ні пярэднія не могуць уцячы, ні заднія дагнаць (колы).

Ідзе то ў гору, то ў даліну, то лесам, то полем, а сама не паварушыцца (дарога).

Рук многа, а нага адна (дрэва).

Брат сястру даганяе, а сястра ад брата ўцякае (дзень і ноч).

Што без ног ідзе? (дождж).

Што без вады плавае? (аблокі).

Ляціць – вые, а як сядзе – зямлю рые (жук).

Што гарыць без полымя? (світанак).

Усе людзі любяць гульні, бо яны прыносяць радасць. Многія даўнейшыя гульні, якія жывіліся з народных крыніц, сёння аказаліся забытымі. Паглядзім, якія беларускія народныя гульні захаваліся ў куфэрку: “Верабей”, “Мак”, “Гусі”, “Ноч і дзень”, “Кот”.

Вось добрая гульня, пагуляем у “Ката”.

(Усе дзеці становяцца ў адзін рад, а насупраць стаіць, выбраны з дапамогай лічылкі, кот.)

Усе скачуць і крычаць:

Тра-та-та, тра-та-та.

Не баімся мы ката.

Кот робіць выгляд, што не звяртае на іх увагі. Калі дзеці надта разыдуцца, кот сам скокне. Усе заміраюць. Хто зварухнецца, або засмяецца, пераходзіць да ката).

Неацэнны моўны скарб нацыі-прыказнікі і прымаўкі. Яны багатыя па сэнсу, сціплыя і вобразныя. Прыказкаю можна ахарактэрызаваць чалавека. Сказаць, які ён добры ці дрэнны, гультаяваты ці працавіты, няўмека ці майстра, марудны ці жвавы. Прыказкі і прымаўкі даюць карысныя парады, перасцерагаюць ад дрэнных учынкаў.

Паслухаеце прыказкі пра месца, дзе кожны з вас нарадзіўся. Я буду чытаць. А вы мне падкажыце, калі ласка, а то яны неразборліва напісаны:

Дарагая мая хатка, дзе радзіла мяне… (матка)

Родная зямелька як зморанаму…(пасцелька)

Родная  зямля мягчэйшая за чужую… (пярыну)

Няма смачнейшай вадзіцы, як з роднай…(крыніцы)

Усюды добра, а дома …(найлепш).

Усе вы любіце слухаць, як апавядаюць пра што-небудзь цікавае. Пра тое, што было даўным-даўно, разказваюць легенды і паданні. Ці ёсць у куфэрку паданне пра заснаванне Мінска? Так, ёсць. Паслухайце яго:

“Некалі даўным-даўно, на гэтым месцы, дзе цяпер Мінск, пасяліўся славуты асілак-знахар, якога звалі Менск ці Менеск. І пабудаваў ён на рацэ Свіслачы вялікі каменны млын на 7 калёс. Ніхто самога Менеска не бачыў, тым не менш, на свіслацкай зямлі вядомы былі самыя фантастычныя апавяданні пра яго сілу. Кажуць, што  ў яго млыне мука малолася не з жыта, а з камення. Кажуць, што ў начы чуліся нейкія дзіўныя крыкі, галёканне, месні, музыка, скокі. Кажуць, што апоўначы раз’язджаў ён на сваім млыне па селішчах і набіраў дружыну з дужых, смелых людзей, з якіх, пазней, утварыўся цэлы народ і пасяліўся побач з млыном”.

Тут і быў заснаваны горад і названы імем волата – Менеск. Пасля назвалі яго Менск, а потым Менск сталі называць Мінск.

З пакалення ў пакаленне людзі перадавалі не толькі паданні, але і казкі. Якія беларускія народныя казкі вы ведаеце? Давайце гаварыць іх назвы па чарзе, па ланцужку. Цяпер прыгадаем музычныя інстументы. Якія з іх лічацца беларускімі народнымі? (скрыпка, цымбалы. дудка, гармонік, бубен).

Скрыпка, цымбалы. дудка, гармонік, бубен ствараюць беларускі аркестр, які гучыць сёння на святах.

Засталося ўспомніць, якія беларускія народныя танцы мы ведаем. (“Крыжачок”, “Полька-Янка”, “Бульба”, “Мяцеліца”, “Мікіта”, “Лявоніха”). А які танец вам асабліва падабаецца? (Дзеці называюць). Як толькі зайграе музыка, калі ласка – можаце пускацца ў скокі.

Чароўны куфэрак (Сцэнарый ранішніка) 


Педсовет

Сцэнарый народнага свята “Калядкі” (вячоркі)

Сцэнарый народнага свята

“Калядкі” (вячоркі)

Галоўныя дзеючыя асобы і выканаўцы:

Гаспадар і гаспадыня;

Павадыр калядоўшчыкаў;

Каза;

Механоша;

Калядоўшчыкі;

Лявоніха;

Дзед, баба;

Мальвіна;

Несцерка;

Пацешкі.

1 пацешка:

Запрашаем на калядкі,

даражэнькія сябры!

Пашукайце, калі ласка,

Беларускія бліны.

2 пацешка:

Вас гасціннасцю вітаем,

Запрашаем, запрашаем,

Паважаныя сябры!

На калядкі ўсе сюды!

3 пацешка:

Казу добра сустракай –

будзе добры ўраджай!

1 пацешка: Вясёлыя калядкі – да нашай хаткі!

2 пацешка: Песні, танцы харашы – весяліся ад душы.

3 пацешка: Дзе каза ходзіць – там жыта родзіць.

1 пацешка: У гульнях вы ўдзел прымайце, ды ў плясках не зявайце.

(Гучаць народная мелодыя або песня, На кірмашнай плошчы з’яўляюцца Гаспадар, Гаспадыня, Мальвіна (з к. “Несцерка”)

Пацешкі (усе): Калядны кірмаш! Калядны кірмаш! Усіх кліча вас!

Гаспадар: Запрашаем да сябе!

Гаспадыня: Заходзьце, не пашкадуеце, калі час маеце.

Гаспадар: Будзьце, як дома, не саромейцеся! На кірмашы нашым пагуляйце.

Гаспадыня: Міласці просім, дарагія госцікі! Чакае кірмаш вас, гаворым без прыкрас, будзе весела ў нас.

1 пацешка:

Хоць я сам не прыгож, а тавар прывёз харошы,

тары-бары, расшабары, ёсць і тут добрыя тавары,

прадаў – пражыў, купіў – нажыў.

2 пацешка:

І прыпеўкі ёсць вясёлыя ў нас!

І цудоўны беларускі перапляс!

Тры арцелі спевакоў, ды паўсотні плясуноў.

3 пацешка:

Для кожнага роту знойдзеш работу.

Каму масла, каму сыр, хто заплаціць, таму пір!

( На пляцоўцы з’яўляецца Несцерка, баба і дзед. Дзед нясе ў чугуне калядную куццю. Гаспадар і гаспадыня сустракаюць гасцей).

Гаспадыня: Міласці просім, дарагія госцікі, на наш кірмаш.

Гаспадар: А ў гасцей жа твары адкрытыя, вочы бліскучыя, усмешкі на твары, а гэта значыць: не заляжацца сёння ў нас тавары!

Несцерка: Ну што за тавар: і той харош, і гэты харош! Выбірай, які хош!

Мальвіна: Калі ласка, даражэнькія, сюды зірніце. Міскі, талеркі, гаршкі ўласнага вырабу. Дальбог, дабрыня! Дальбог, прыгожыя! Кожнаму да спатрэбы, кожнаму да спадобы! А як добра ў маіх гаршках куццю калядную варыць, бліны на стол падаваць.

Несцерка (спыняецца каля Мальвіны): Але ж і кірмаш!.. Людзей, як вады, не раўнуючы. Цякуць, нібы ручайкі ў мора! Круцяцца, нібы віхор носіць!

1 пацешка: Пакаштуйце, панок, мой салодкі мядок!

2 пацешка: Квасіку кілішак, для здароўя кішак!

3 пацешка: Чаго жадаеце? Я маю ўсё, што трэба.

1 пацешка:

Ідзі  направа,

Улева павярні,

Там цябе чакаюць

Смачныя бліны.

2 пацешка:

А калі захочаш піць –

у гэты церам паспяшы.

Там прыгожая дзявіца

Дасць табе кваску напіцца.

3 пацешка:

Падыходзь да самавару,

Выпі чаю з пылу, з жару,

З’еш гарачы піражок

Не саромейся, дружок.

Несцерка: Я то й праўда, чаго тут толькі няма? (Агледзеўся) А вось мыла, мабыць, і няма… А я купіў бы… Але як кажуць: купіў бы сяло, толькі грошай вось гало.

Мальвіна: А я чула, што ты мастак байкі расказваць, дык вось за добрую байку дам я табе і мыла.

Несцерка: чаго не зробіш, каб збылося жаданне. Так і быць, слухайце. Вось, значыць, адбылася аднаго разу са мною такая бяда. Іду гэта я на хутар да шляхты, каб зарабіць крыху, а дарога вядзе праз балота. Тут бачу я: конь нечы ў балоце топіцца, а гаспадар каля яго бегае, лямантуе, бядуе, на дапамогу кліча, а навокал няма нікога, апроч мяне. Ну, я адразу кінуўся, ухапіў каня за хвост, ды цягну. Гаспадар таксама цягне. Выцягнулі мы жывёліну. Каб не я, загінуў бы конь. Ат на тую бяду хвост у каня адарваўся. Дык гаспадар замест таго, каб падзякаваць, на мяне ж і накінуўся: “Ты, кажа, у маёй кабылы хвост адарваў, дык і плаці за гэта, а калі не – да суддзі”. Схапіў мяне за каўнер і не пускае. Тады я вырваўся і пабег. Бягу, а ён за мной. Я на мост, і ён на мост, ледзь не злавіў, але ж сігануў у ваду, а пад мастом на гэтую бяду кабета нейкая бялізну мыла. Дык я на яе незнарок ускочыў і разам з ёю ў ваду зваліўся. Вылез я з вады. Баба таксама вылезла. Крыку было… Доўга гналіся за мной, амаль да самага мястэчка. Ледзь уцёк ад іх. Калі б злавілі, то ў кутузку пацягнулі б. Але трасцу яны зловяць, не такі Несцерка чалавек, каб жыўцом ды ў рукі давацца,

Мальвіна: Дзякуй, табе, Несцерка, павесяліў нас! Заслугоўваеш ты мыла, бяры яго (аддае яму кавалачак мыла) (Гучыць мелодыя “Лявоніхі”. Выходзіць Лявоніха. Танцуе).

1 пацешка: А вось і наша цётка Лявоніха, майстрыха кросны ткаць і ходнікі.

2 пацешка: У яе столькі ручнікоў – усе на лёне, воўне.

3 пацешка: Глянеш, як на ніве, зялёна, чароўна!

Лявоніха:

Добры тавар сам сябе хваліць.

Якая кудзеля, такая і прадзеля. Але ж

у нас кажуць: “Прадаць лягчэй, купіць цяжэй”.

Я не з пустымі рукамі прыйшла на свята. Бачыце,

якія ў мяне цудоўныя беларускія сувеніры. Хто

жадае купіць мой тавар, няхай паспрабуе назваць

мне калядныя беларускія прыкметы.

(Калі не знаходзіцца смелых, Лявоніха сама дапамагае)

1.      Як на Каляды неба яснае, то ўраджай будзе на ўсё;

2.      Як іней вялікі на Каляды – будуць раіцца пчолы;

3.      Чым даўжэйшае сена, тым лепшы ўраджай будзе;

4.      Калі снег ідзе на Каляды – будуць раіцца пчолы;

5.      Многа зорак на небе – летам будзе шмат грыбоў.

1 пацешка: Гэй, добрыя людзі! Паглядзіце, што будзе –

2 пацешка: Дзед з бабаю гуляюць, да сябе запрашаюць!

3 пацешка: На забаву спяшайцеся, ды не вельмі штурхайцеся! Гэй, добрыя людзі, паглядзіце, што будзе!

Баба: А якое ж нам, дзеду, гулянне?

Дзед: Ды што ты, баба, мы ж з табой таксама былі маладыя і гулялі, і кахаліся, і, нават, цалаваліся. Ці ты ўжо забыла, як да мяне праз акно бегала, нібы тая козачка? (Баба саромеецца, махае рукамі).

1 пацешка: Слухай, сябра, а ты не ведаеш, навошта гэта на Каляды сена на стол пад абрус кладуць?

Баба: (пачула пытанне і падыходзіць бліжэй) Я то ведаю, а ці ведаюць нашы госці навошта сена (адказы) Так, так. А як жа інакш? Без сена каляду сустракаць нельга. Ці праўда то, ці не, але людзі здаўна гавораць: чым даўжэйшая пугава, тым лепшы ўраджай будзе. Здаўна так рабілі і дзяды, і прадзеды, і бацькі нашы.

1 пацешка: (да Дзеда) Дзед, а чаго ты тут з чугуном носішся, як з пісанай торбай?

Баба: Дык гэта ж мы на свята калядную куццю прынеслі, яна ж азначае багацце і дабрабыт на працягу ўсяго года.

Дзед: А вы, госцейкі, чуйце, ды й куццю нашу спрабуйце.

Баба: Частуйцеся, даражэнькія, калі ласка. (частуюць усіх)

3 пацешка: Дзякуй, баба, за куццю, ат каб чым горла прамачыць!

Гаспадыня: Паспрабуйце мой квасок! (частуе ўсіх)

2 пацешка: Вось квасок, дык квас, валіць з ног ураз.

Гаспадыня: А як жа? Мой квас асабліва прыгатаваны. Паспрабуеш майго квасу, ногі просяцца да плясу.

Гаспадар: Гэй, музыкі, грайце, а вы, пацешкі, у карагод запрашайце! (Усе танцуюць) (Пасля танца гучыць калядная песня)

Гаспадыня: Каладоўшчыкі ідуць, свае песні нясуць, і казу з сабой вядуць. (Калядоўшчыкі шумна падымаюцца на сцэну)

Павадыр: А ці дома сам пан Гаспадар! Добры вечар! Шчодры вечар!

1 калядоўшчык: Ой, нам казалі, што няма дома…

Гаспадар: Дома, дома, праходзьце, калі ласка! Добраму госцю заўсёды рады.

Механоша: Ой, та, пан харошы, рыхтуй пятак і грошы.

2 пацешка: Наверх сала і таго мала!

Усе: Гэй, каляда.

Лявоніха: З калядой здружыцца – пець і весяліцца.

Павадыр: Казу вядзем, людзям радасць нясем! Гэй, каляда! Добры вечар! Шчодры вечар!

Механоша:

Калядкі, калядкі,

Везлі бліны і аладкі.

У маляваным вазочку.

Усе: Шчодры вечар! Багаты вечар!

1 калядоўшчык: Го-го-го, Каза, го-го-го – шэрая, дзе рогі дзела?

Каза: На соль іграла. Соль дарагая, мера скупая.

Павадыр:

Не дыбай, каза,

Крывыя ногі,

Не станавіся

Папярок дарогі…

То будзе пан ехаць, казу прыб’е,

А повар зрадзіць раду худую, раду худую.

Козачку зжыць, у супе зварыць,

А з скуры - халявы пашыць.

(Каза палохаецца і падае)

2 калядоўшчык: Трэба казе дагаджаць. Бо дзе каза ходзіць, там жыта родзіць.

Механоша: Дзе прабягае, там вышэй сягае. Дзе каза рагамі, там жыта снапамі.

1 калядоўшчык: Дзе каза хвастом, там жыта кустом.

Павадыр: Дзе каза нагою, там жыта капою.

Механоша:

Да ты, гаспадынька, не будзь такою

Як тая была барабаніха.

Ідзі, гаспадынька ў клетачку, у клетачку,

Ды зазірні ў бачок,

Дзе стаіць мачок.

Залезь на баляску

Ды дастань каўбаску.

Павадыр:

Палажы казе на рожанькі

Два пірожанькі,

А на хвасток – сала кусочак.

Механоша:

Дай, гаспадынька, казе сала,

Каб каза ўстала ды й паскакала.

(Гаспадыня дае прыпасы Механошу, Каза назірае за імі).

Гаспадыня:

Хоць наша хата і не вельмі багата,

Але ж тое-сёе ёсць, вось і мядок, і сырок,

І каўбаса, і піражок. Частуйцеся! (частуюцца ўсе)

Механоша:

Гаспадынька, перапёлачка,

У цябе ж жырочку поўна полачка,

А мы цябе віншаваць будзем,

І з дзеткамі, і з сямейкамі,

І яшчэ з добрым здароўечкам!

Каб ты лета дачакалася,

Калядоўнічкаў зноў сустракала,

Падарункамі надзяляла.

Павадыр:

Трэба, трэба Казе дагаджаць

Ды прысмакі розныя даваць,

Няхай ідзе ў круг гуляць,

Будзем зараз танцы танцаваць!

(Полька-весялуха. З’яўляецца чорт)

Механоша:

Дарагія госцейкі! Жадаем вам у клеці карабамі,

а ў печы пірагамі,

каб здаровенькі былі

многа год жылі!

Чорт:

Каб нічога не было

Каб і жыта не расло,

Каб людзей не частавалі,

Каб і гумны пуставалі.

(Чорта ганяюць, б’юць)

Механоша:

Каб шасткі ламаліся ад каўбас,

А бліны-аладкі самі выскоквалі з патэльні.

Чорт:

Каб бліны не адставалі,

Да патэльні прыгаралі.

(ганяюць чорта)

Павадыр:

Каб былі поўныя кублы яец,

А ў вашых хлявах – шмат свіней і авец!

Чорт:

Каб вашы куры не несліся, ды квакталі,

А свінні не вяліся, ды здыхалі!

(Чорта ловяць, завязваюць яму рот)

Механоша:

Жадаю мірнага неба, духмянага хлеба,

Ключавой вады, ніякай бяды.

(чорт вырываецца)

Чорт:

Каб толькі па барадзе цякло, а ў рот не пападала!

(каза рагамі праганяе чорт і ўсім кланяецца)

Гаспадар: Дзе вы гэту казу ўзялі?

Павадыр: На кірмашы ў аднаго гаспадара купілі.

Гаспадыня: А дзе ж сам так вывучыўся?

Павадыр:

Па ўсім свеце ходзячы,

Торбу хлеба носячы,

Між людзей бываючы,

Дзіва-дзіўнае відаючы,

Розныя кнігі чытаючы,

Уверх нагамі трымаючы.

Механоша: Вялікі дзякуй вам, Гаспадар з Гаспадыняй, за добрую сустрэчу ды за смачны гасцінец.

1 кал.: Гаспадарам жадаем на полі каноплі.

2 кал.: На таку – умалотаў.

Павадыр: У млыне з прытоламі.

Механоша: У дзяжы з падходам, у пячы з падростам.

Усе разам: На стале з прыбыткімі, з дробнымі ўжыткамі. (гучыць песня калядоўшчыкаў)

Мядзведзнік:

Ну-ка, Мішанька, паскачы харашэнька.

(мядзведзь спрабуе танцаваць)

Гэта табе не пчолак драць,

Слухай нашага брата мядзведзіка,

Хто цябе корміць, поіць,

Ад ліхіх сабак абараняе,

Шлях-дарогу паказвае.

Ну-ка Мішанька, прасі ў гаспадара каляднага пачастунку.

Адным вочкам плач,

А другім дару прасі.

Мядзведзь: Дайце каўбаску, дамоў панясу!

Усе: Добры вечар! Шчодры вечар!

Мядзведзь: Дайце крывянку, укіну ў ямку!

Усе: Добры вечар! Шчодры вечар!

Мядзведзь: Грудачку кашкі, кончык каўбаскі.

Усе: Добры вечар! Шчодры вечар!

(Мядзведзь кланяецца гаспадыні).

Гаспадыня: Абавязкова і цябе пачастуем, мядзведзь, але ж да цябе былі калядоўшчыкі, дык яны і спявалі, і танцавалі, а ты не паспеў парог пераступіць, а адразу “Давай сала, каўбасу”. Дапамажы мне танец станцаваць, а то ногі мерзнуць.

Гаспадар: Грай, музыка, далібог, не шкадуй ты нашых ног! Яны хочуць танцаваць (танцуюць)

(Гаспадыня частуе калядоўшчыкаў. Калядоўшчыкі адыходзяць)

Гаспадыня: А зараз я загадаю вам загадкі, а самых кемлівых узнагароджу.

Гаспадар: Усе бачылі, якая спрытная мая гаспадыня. І спявае і танцуе, і з гаспадаркай добра спраўляецца. А якія гаспадынькі сядзяць тут у зале. Прапаную вам гульню “Падчапі гаршчок” (на пляцоўку - ўсе ўдзельнікі)

Гаспадыня: Жыць пажываць, ды дабра нажываць, каб былі здаровы, як дубы скарбовы.

Несцерка:

Каб вы цэлы век весяліліся,

Каб доўгія гады жылі, каб здаровыя былі.

Лявоніха:

Дзякуй вам, людзі добрыя!

За сустрэчу прыветную

Ды за гасцінцы смачныя.

(гучыць народная песня)

Сцэнарый народнага свята  “Калядкі” (вячоркі)